هنر روم در ستایش تمدن ایرانی

این مجسمه حاصل دست هنرمندان رومی سده دوم میلادیست. زمانی که با وجود شکست‌های نظامی و سیاسی، هنر و فرهنگ روم همچنان رو به پیشرفت بود و در طی چندین سده کشمکش فرهنگی روم پذیرای ادیان و افسانه‌های دیگر ملت‌ها شده بود. «مهر» یا «میترا» ایزد نامدار ایرانی که برای هزاره‌ها مورد احترام و پرستش ایرانیان بود با آغاز تبادل فرهنگی ایران و روم به تمدن رومیان و به خصوص اداب و رسوم طبقه نظامیان و جنگجویان راه یافت.

مجسمه زیبای مرمرین مهر را در حال قربانی کردن گاو نر به تصویر می‌کشد. در فرهنگ ایرانیان باستان ریخته شدن خون گاو نر به دست مهر مژده دهنده بازآفرینی نور و زندگیست. لباس و جواهرات مهر به مانند ساکنان فلات ایران نقش شده است و سگ و مار و عقربی که از خون گاو می‌نوشند هر سه در فرهنگ ایرانی جایگاه ویژه‌ای دارند. رومیان مهر پرست فرقه‌ای گسترده بودند و پیروان آن‌ها القاب ویژه‌ای چون «سرباز»، «کلاغ» و «پدر» داشتند. این القاب برگرفته از درجات هفتگانه مهرپرستان ایرانی بود: کلاغ، نامزد، جنگی، شیر، پارسی، مهرپویا و پیر. از دیگر آداب این فرقه نوشیدن آب و بلعیدن نان به یادواره خون و گوشت گاو قربانی شده بود که شباهتی قابل توجه به آداب مسیحیان دارد.

این اثر زیبای هنری امروزه در موزه بریتانیا در شهر لندن نگهداری می‌شود.

Mithras - British Museum

منبع تصویر

کاسه نقره‌ای هخامنشی با نقش زرین سربازان ایرانی

این کاسه با پیشینه‌ای نزدیک به دو هزار و سیصد سال به دورانی که ساخت ظروف از فلزات گرانبها در فلات ایران رواج یافته بود تعلق دارد. هنر هخامنشی به دلیل گستره پهناور امپراتوری سبک‌های مختلفی را در بر می‌گیرد و این اثر زیبا احتمالا در یک ساتراپ شرقی و استپ‌های شرق فلات ایران به جهت پیشکش شدن به پادشاه در تخت جمشید ساخته شده است، نمونه‌ای مشابه این کاسه که از طلای خالص پرداخته شده در نزدیکی رود آمودریا یافت شده است. دو ردیف سربازان نقش شده با طلا هرکدام کمان و تیردانی با خود به همراه دارند و به ردیف‌های سربازان گارد جاویدان هخامنشی نقش شده بر دیوارهای تخت جمشید بی‌شباهت نیستند اما این سربازان تاجی مشابه پادشاهان این دوره نیز بر سر دارند. این نقش‌های رایج در عصر هخامنشی بر خلاف نگاره‌های آشوری داستانی را نقل نمی‌کنند بلکه هدف آن‌ها نمایش دادن شکوه و قدرت پاداش و تسلط او بر امپراتوری است. این نقوش از مهارت پادشاه در سوارکاری، جنگ آوری و تیراندازی حکایت دارند، سنت‌هایی که در بسیاری از آثار به جا مانده از امپراتوری‌های ایرانی قابل مشاهده هستند.
قطر کاسه در حدود ده و ارتفاع آن نزدیک به هفت سانتی متر است. این اثر زیبا در گذشته بخشی از مجموعه شخصی «کاپیتان اسپنسر چرچیل» بریتانیایی بوده است و امروزه در موزه بریتانیا در لندن نگهداری می‌شود.

منبع

سنجاق سه هزار ساله با نقش ایزدبانوی ایرانی

آثار برنزی فراوانی از هزاره اول پیش از میلاد در لرستان یافت شده است که اگرچه هرکدام در ساخت و شکل یکتا هستند اما همگی از الگوهای و روش‌هایی یکسان در ساخت بهره می‌برند. پیشینه این آثار که اکثرا در گورستان‌های تاریخی و یا زیارتگاه‌ها و معابد مذهبی منطقه کشف شده‌اند به صورت دقیق مشخص نیست و بین دو هزار و هفتصد تا سه هزار سال تخمین زده شده است. سنجاق‌های برنزی که در این دوره رواج گسترده‌ای داشتند معمولا برای بستن گیسوان یا لباس استفاده می‌شدند. همچنین با بررسی آثار به جا مانده در تپه باستانی «دم سرخ» در لرستان به نظر می‌رسد سنجاق‌های خوش ساخت و گرانبها به عنوان پیشکش‌های مذهبی نیز به کار می‌رفته‌ و نذر کنندگان آن‌ها را در دیوار معبد فرو می‌کردند.

این سنجاق طولی معادل بیست و چهار سانتی متر دارد و قسمت انتهایی آن به شکل مدور چکش کاری شده است. طرح نقش شده بر سنجاق ایزدبانوی باستانی را به تصویر می‌کشد که دو شیر را از گلو در دست گرفته است.

این گنجینه ایران باستان امروزه در موزه بریتانیا لندن نگهداری می‌شود.

منبع

کمربند طلایی دو هزار ساله با نشان عقاب اشکانی

این سگک کمربند پیشینه‌ای نزدیک به نوزده سده دارد. به نظر می‌رسد که این اثر در کاوش‌های اکتشافی در تپه‌های باستانی اطراف نهاوند یافت شده و به خاندان کارن تعلق داشته است، کارن از خاندان‌های ممتاز ایران باستان بود که در منطقه نهاوند زندگی می‌کرده‌اند. جنس اثر از طلا بوده و یک عقاب و بز بر روی نقش شده‌اند، عقاب از نماد‌های رایج و مهم دوران اشکانی است که بر روی بسیاری از آثار به جا مانده از آن دوره به یادگار مانده است. این اثر زیبا قلم‌زنی شده و پس از آن با فیروزه و سنگ‌های قیمتی دیگر تزئین شده است. کمربندهای زرین در این دوره هم در میان مردان و هم زنان رواج داشته‌اند.

این اثر امروزه در موزه بریتانیا نگهداری می‌شود.

منبع

شمشیر سه هزار و پانصد ساله ایرانی

این شمشیر برنزی در نزدیکی کرمانشاه یافت شده است و پیشینه‌ای نزدیک به سی و پنج سده دارد. این شمشیر اثر صنعتگران تمدن کاسی است و به خط میخی بر آن جمله‌ای نگاشته شده است: «متعلق به شاماش کیلانی، خدمتگزار شاه». به نظر می‌رسد شمشیر هدیه‌ای بوده است از سوی شاه به یکی از خدمتگزارانش.

این شمشیر امروزه در موزه بریتانیا نگهداری میشود.

منبع

نبرد انسان و شیر – مهر دو هزار و ششصد ساله ایلام

این مهر استوانه‌ای شکل آبی و خاکستری رنگ از جنس کالسدونی ساخته شده است، نوعی اکسید سیلیسیم با ساختار بلورین. از این مهر برای طرح دادن به موم مذاب استفاده می‌شده است. طرح این مهر عصر ایلامی شامل صحنه نبر انسان و شیر و کتیبه‌ای به خط میخی و زبان ایلامی است که شامل نام صاحب مهر «اکا» پسر «پیرا آتاشنا» می‌شود.

تاریخ ساخته شدن این مهر که سده ششم پیش از میلاد است به دوره‌ای بازمیگردد که تمدن ایلام قدرت و نفوذ خود را تا حدود زیادی از دست داده بود. در این زمان آشور ایلامیان را از شمال غرب محدود کرده بود و ایلامیان کنترل خود را بر مسیر‌های تجاری منتهی به میان رودان از دست داده بودند.

این مهر امروزه در موزه بریتانیا در لندن نگهداری میشود.

منبع

کوزه چهارهزار ساله نهاوند

این کوزه سفالین چهارهزار ساله در تپه گیان یافت شده است، منطقه‌ای در نزدیکی شهر نهاوند با پیشینه تمدن پنج هزار و پانصد ساله. کوزه قطری در حدود بیست سانتی متر و ارتفاعی نزدیک به بیست و هفت سانتی متر داشته، با استفاده از چرخ سفال‌گری ساخته شده و با اکسید آهن رنگ آمیزی شده است. طرح آن تلفیقی از نقوش هندسی و حیوانات است که هردو طرح در سفال‌گری ایران باستان رواج داشته‌اند.

این اثر امروزه در موزه بریتانیا نگهداری می‌شود.

منبع